De belangrijkste veranderingen in telecomland in 2017

De belangrijkste veranderingen in telecomland in 2017

Het afgelopen jaar is er veel veranderd voor Nederlandse smartphonebezitters. Dankzij nieuwe wetgeving is het nu bijvoorbeeld een stuk voordeliger om naar het buitenland te bellen. Maar we zagen ook trends die verregaande (financiële) gevolgen kunnen hebben. Telefoonabonnement.nl heeft de belangrijkste ontwikkelingen voor Nederlandse gebruikers voor je op een rij gezet.

In 2017 is er veel gebeurd in de smartphonewereld. Zo zagen we vele telefoons met edge-to-edge displays of randloze schermen, maakte Nokia een ijzersterke comeback op de smartphonemarkt en maakten we kennis met nieuwe digitale assistenten en kunstmatige intelligentie, zoals Bixby op de Samsung Galaxy S8 en de Neural Processing Unit (NPU) in de Huawei Mate 10 Pro. 2017 is ook het jaar dat Apple vierde dat de iPhone tien jaar bestaat. Daar heeft de iPhone X zijn bestaansrecht aan te danken. En dat zijn slechts een aantal voorbeelden van wat zich afgelopen jaar afspeelde. De eerste opvouwbare telefoons liggen nog altijd niet in de schappen. Waarschijnlijk krijgen we deze op niet al te lange termijn te zien. Dan heb je iets om naar uit te kijken.

Voor Nederlandse consument in het bijzonder veranderde er veel in 2017. Zo kreeg de Telecomwet strengere regels, mogen providers niet langer roamingkosten in rekening brengen, ging het compensatiesysteem bij een netwerkstoring op de schop en kreeg smartphonegebruik tijdens het autorijden een nieuwe dimensie. Dat zijn de onderwerpen waar dit artikel over gaat. We behandelen de belangrijkste aspecten van deze kwestie. Zoals: wat ging er aan vooraf? Wat zijn de nieuwe spelregels? Zijn er uitzonderingen? En wat zijn de gevolgen hiervan voor ons? Al deze vragen en meer komen uitgebreid aan bod.

Strengere regels Telecomwet

De eerste grote verandering ging op 1 januari 2017 van kracht. Toen verscherpte de overheid de regels van de Telecomwet. Sindsdien moeten telecombedrijven en andere aanbieders van telefoonabonnementen en smartphones kijken of klanten deze dienst wel kunnen betalen door middel van een inkomenstoets. Tevens worden ze geconfronteerd met een BKR-registratie.

Deze verandering is niet van de ene op de andere dag ingevoerd. Daarvoor moeten we terug naar 2013. Dat jaar stond een Rotterdamse vrouw voor de rechtbank in Rotterdam. Zij had in 2010 meerdere telefoonabonnementen afgesloten bij diverse telecomaanbieders waar ze een ‘gratis’ smartphone bij kreeg. In het begin betaalde ze netjes de maandelijkse facturen, maar op een gegeven moment stopte ze daarmee. De aanbieders eisten dat zij het verschuldigde bedrag plus rente zou vergoeden. Wat de zaak zo’n heet hangijzer maakte, is dat de vrouw de abonnementen waarschijnlijk onder dwang had afgesloten. De rechtbank moest een antwoord formuleren op de vraag of ze met het afsluiten van het abonnement een lening was aangegaan of niet. Ze kreeg er namelijk een ‘gratis’ telefoon bij, maar daarvoor moest uiteraard wel betaald worden.

De kantonrechter merkte dat meerdere vakgenoten met dezelfde vraag worstelden. De rechtbank besloot daarop om de vraag voor te leggen aan de Hoge Raad, de hoogste rechterlijke instantie van Nederland. In juli 2014 deed de Raad uitspraak in deze kwestie. In het arrest is te lezen dat de rechtbank van mening is dat consumenten die een abonnement afsluiten met ‘gratis’ telefoon een koop op afbetaling aangaan. Telecombedrijven verstrekken dus een lening en moeten zich zodoende aan de regels houden die in de Wet Financieel Toezicht (WFT) zijn vastgelegd.

Rechtszaak

In het najaar van 2015 ging de politiek zich ermee bemoeien. Toenmalig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) ging met de belangrijkste spelers uit de telecomsector, telecomwaakhonden en belangenorganisaties om tafel zitten om te kijken of ze gezamenlijk een gedragscode konden opstellen. Met dit initiatief wilde de minister consumenten beter beschermen zodat ze geen onverantwoorde leningen konden afsluiten. Anderzijds was een gedragscode een niet-dwingende manier om de telecomsector hiertoe aan te zetten. Het overleg liep uit op niets. Daarop besloot de minister om naleving van de WFT af te dwingen door de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hiermee te belasten.

Telecombedrijven kregen tot 1 januari 2017 de tijd om de nodige veranderingen te implementeren. Zo zijn ze sinds begin dit jaar verplicht om naast een abonnementsprijs ook de toestelprijs te vermelden, zowel in de winkel als op de maandelijkse factuur. Omdat klanten een lening aangaan zijn aanbieders verplicht om hen hier op te wijzen. Zo moeten ze online het ‘Let op! Geld lenen kost geld’ logo opnemen op iedere pagina waar een telefoonabonnement met toestel wordt aangeboden. Sinds 1 mei zijn ze verplicht om een inkomenstoets af te leggen. Klanten krijgen vragen voorgeschoteld over hun inkomen en schulden. Op basis van deze antwoorden bepalen zij of het verantwoord is of niet om het abonnement met toestel te verkopen. Als aanbieders hiermee akkoord gaan, moeten ze deze lening aanmelden bij Bureau Kredietregistratie (BKR) in Tiel.

Een BKR-registratie klinkt onschuldig, maar heeft voor sommige groepen vergaande gevolgen. Vooral studenten en starters op de woningmarkt zullen dit aan den lijve ondervinden. Als zij een lening aanvragen om een huis te kopen, kijkt de bank of ze een BKR-registratie hebben of niet. Als dat het geval is kan de hypotheekverstrekker besluiten om enkele duizenden euro’s minder hypotheek te verstrekken. Zo berekende De Hypotheekshop dat een gezin met twee kinderen met een verzamelinkomen van 50.000 euro tot wel 16.000 euro minder hypotheek krijgt. En dat terwijl de maandelijkse factuur voor het abonnement in het rekenvoorbeeld slechts 15 euro per persoon bedraagt.

De inkomenstoets en BKR-registratie zijn niet in alle gevallen verplicht. De toets hoeft alleen te worden afgenomen als een smartphone 250 euro of duurder is. Telefoons die goedkoper zijn vallen niet onder deze regels. Maar zelfs als een toestel duurder is zijn er manieren om een BKR-registratie te ontlopen. Als je de smartphone bijvoorbeeld in één keer of in maximaal drie termijnen afbetaalt, omzeil je daarmee de regels in de WFT. Dat geldt ook als een telefoon leaset of een zakelijk abonnement afsluit. Deze varianten vallen eveneens niet onder de verplichte inkomenstoets.

EU-vlag

Bye bye roamingkosten

Een andere maatregel waar Nederlandse smartphonegebruikers mee geconfronteerd worden, is dat bellen van Europese lidstaten naar Nederland een stuk goedkoper is geworden. Vroeger mochten providers zogeheten roamingkosten in rekening brengen. Dat is een vergoeding die je betaalt om vanuit het buitenland naar ons land te bellen of sms’en, maar ook als je met je telefoon op internet surft. Je maakt namelijk gebruik van een niet-Nederlands communicatienetwerk. Het onderhoud ervan is uiteraard niet gratis en iedereen die daar gebruik van maakt betaalt er aan mee. Dat geldt -of beter gezegd: gold- dus ook als je even op vakantie bent of een zakenreis onderneemt. Enkele jaren geleden konden deze kosten behoorlijk in de papieren lopen. Zo betaalde je destijds soms wel 5 euro per MB en 2 euro of meer voor iedere minuut die je naar huis belde. Bij thuiskomt lag er dan een gepeperde telefoonrekening op de deurmat.

Een onwenselijke situatie, zo meende Brussel. In 2007 kwamen de Europese Commissie en de Europese telecomsector met elkaar overeen dat er maximumtarieven voor bellen, sms’en en mobiel internetten afgesproken moesten worden. Het was de opmaat voor een Europese zone zonder roamingkosten. Wat volgt is een politieke soap die tien jaar duurt. Europese providers waren behoorlijk terughoudend om op maximumtarieven te formuleren en implementeren. Om de plannen van de Commissie te verwezenlijken, waren miljardeninvesteringen nodig om het 4G-netwerk uit te breiden en verbeteren. Om het ‘Connected Continent’ te verwezenlijken beloofde de Commissie om met geld over te brug te komen en bestaande regels te versoberen om concurrentie te stimuleren. Tussen april 2016 en juni 2017 mochten providers boven op de nationale tarieven een kleine toeslag in rekening brengen. 15 juni 2017 werd als keiharde datum genoemd om roamingkosten niet langer aan de consument door te rekenen.

Eén Europa, één roamingvrije zone. Het klinkt heel erg mooi, maar in praktijk zitten er nog wat haken en ogen aan. Om misbruik tegen te gaan en de stabiliteit van het netwerk te garanderen, zijn er verschillende uitzonderingen geformuleerd. Om te beginnen gelden de nieuwe regels alleen in de 28 EU-lidstaten. Dit zijn België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk en Zweden. Niet-EU-lidstaten als Noorwegen, Turkije en Zwitserland zijn niet opgenomen in de nieuwe regels.

Roaming in Europa

Als je meer tijd doorbrengt in een ander EU-land dan het land waar je het abonnement hebt afgesloten, kunnen ook roamingkosten in rekening worden gebracht. Je krijgt dan een waarschuwingsbericht van je provider. Je hebt dan twee weken de tijd om je bel- en surfgedrag aan te passen, of een toelichting te geven over je huidige gedrag. Als je aannemelijk kunt maken dat je een ‘stabiele relatie’ hebt met het land waar je op dat moment verblijft -bijvoorbeeld omdat je er tijdelijk werkt of studeert- mogen er geen roamingkosten in rekening worden gebracht.

Er zijn tevens twee uitzonderingen geformuleerd om de Europese telecombedrijven tegemoet te komen. Als een provider kan aantonen dat hij de roamingkosten niet kan dekken met de inkomsten uit eigen land, dan mag het bedrijf een toeslag vragen aan haar klanten. Tevens hebben de EU en telecombedrijven een fair use policy afgesproken. Als je misbruikt maakt van je abonnement door extreem veel te downloaden of bellen, kun je daar op aangesproken worden. Je moet dan extra kosten betalen. De provider kan ook besluiten om je van haar netwerk af te sluiten.

Tot slot gelden de regels alleen als je van een Europese lidstaat naar het thuisfront belt. Bel je vanuit Nederland naar een familielid of vriend die aan het skiën is in de Franse Alpen, dan krijg je de rekening van het gesprek wel degelijk op je bord. Maar roamingkosten zijn sinds half juni toch afgeschaft? De werkelijkheid is weerbarstiger. In het zojuist genoemde voorbeeld mag je provider de extra kosten in rekening brengen. Dit hebben de Europese Commissie en telecombedrijven met elkaar afgesproken, omdat je in je thuisland gratis alternatieven hebt om contact op te nemen met iemand in het buitenland. Zo kun je bijvoorbeeld via WhatsApp bellen via het WiFi-netwerk thuis of op de zaak. Of een e-mail schrijven. In het buitenland heb je minder mogelijkheden en ben je veel meer afhankelijk van het aanwezige communicatienetwerk.

Ondanks dat de nieuwe regels nog niet perfect zijn, zijn we allemaal wel stukken goedkoper uit. Bellen vanuit het buitenland naar Nederland is 92 procent goedkoper ten opzichte van tien jaar geleden. En de kosten voor mobiel internet zijn de afgelopen vijf jaar met maar liefst 96 procent afgenomen. En dat kunnen we alleen maar toejuichen.

Storing Vodafone

 

Wettelijk kader compensatieregeling

De nieuwe Telecomwet bevatte strengere regels over het aanbieden van een smartphone bij een abonnement. Dat was echter niet de enige wijziging die de regering heeft doorgevoerd. Zo bevatten de wetsartikelen voortaan ook een compensatieregeling bij langdurige storing.

Aanleiding voor de nieuwe regelgeving was een incident dat zich in 2012 voordeed bij Vodafone. In april van dat jaar deed zich een grote regionale storing voor in Rotterdam-Rijnmond, Kennemerland en delen van Den Haag. De oorzaak was een brand in een telefooncentrale waar 700 telefoonmasten samenkwamen. Om gedupeerden te compenseren mochten zij vier dagen lang gratis bellen en sms’en binnen Nederland. Veel klanten klaagden hierover en wilden geld zien van de provider. Ook de Consumentenbond mengde zich in deze kwestie door voor een wettelijke compensatieregeling te pleiten. Een meerderheid van de Tweede Kamer kon zich hier wel in vinden. Ook toenmalig minister van Economische Zaken Henk Kamp (VVD) zag dit wel zitten. Het beschermde consumenten en bood providers mogelijkheden om zich van de concurrentie te onderscheiden. Kamp beloofde om de juridische mogelijkheden van zo’n regeling in kaart te brengen.

Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Het duurde maar liefst vier jaar voordat de nieuwe compensatieregeling was geformuleerd. Er waren grote verschillen tussen de wensen van de Kamer, minister en telecomsector. Zo wilde het parlement dat consumenten een financiële vergoeding zouden krijgen bij een langdurige storing. Daar zag de minister niets in en wilde providers de mogelijkheid bieden om zelf een vorm van compensatie te bedenken. Ook klonk de roep om bepaalde omstandigheden nadrukkelijk uit te sluiten, zoals een DDoS-aanval, natuurverschijnselen (aardbevingen en overstromingen) en maatschappij ontwrichtende omstandigheden zoals een terroristische aanslag of oorlog. Ook de storingsduur was een onderwerp tijdens de politieke discussie.

Zendmast

Na veel gesoebat kwam er in 2016 een nieuwe compensatieregeling. Deze is vastgelegd in artikel 3.15 van de Telecomwet. Daarin staat dat aanbieders van telefonie, internet en sms verplicht zijn om te compenseren als een storing 12 uur of langer duurt. Volgens het wetsartikel bedraagt de minimale compensatie voor een langdurige storing 1 euro voor abonnees. Mensen met een prepaidabonnement hebben recht op slechts 50 cent. Waarom? Om de simpele reden dat zij niet maandelijks een vast bedrag betalen aan abonnementskosten en er dus ook geen verband is tussen mobiel gebruik en kosten.

We hebben het hierboven over een financiële compensatie. Het wetsartikel biedt eveneens ruimte voor een niet-financiële vergoeding. Zo staat er in het vierde lid dat in het geval van een langdurige storing ook compensatie ‘in natura’ mag worden voldaan. Dat betekent dus dat je provider je bijvoorbeeld gratis belminuten, data of sms’jes mag aanbieden. Er staat in het lid nadrukkelijk dat de instemming van de abonnee is vereist voor deze vorm van compensatie. Wanneer de klant hierover geïnformeerd moet worden, laat de overheid aan de provider over. Dat kan op het moment dat hij zich meldt om een abonnement af te sluiten, maar ook pas op het moment dat er zich een storing heeft voorgedaan.

Rijk zul je niet worden van de nieuwe compensatieregeling. Dat is ook nooit de intentie geweest van minister Kamp. De winst is dat consumenten nu een betere rechtspositie hebben bij een langdurige storing, omdat er wettelijke kaders zijn. Tevens probeert het nieuwe wetsartikel providers er toe aan te sporen om hun netwerk beter te onderhouden en sneller tot actie over te gaan bij storing. Dat is heel belangrijk, omdat het telecommunicatienetwerk een onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van ons dagelijks leven. Als je meent economische schade te hebben geleden als gevolg van een storing, zul je deze bij de rechter moeten aantonen en een financiële vergoeding afdwingen.

Autorijden en mobiele telefonie

Iedereen kent vast en zeker de reclamespotjes van verzekeraar Interpolis over de gevaren van smartphonegebruik in het verkeer. Als je op de snelweg rijdt, leg je iedere seconde ruim 30 meter af. De reactietijd bedraagt gemiddeld anderhalve tot twee seconde. En dan is er nog de remweg. Al met al ben je bijna de lengte van een voetbalveld verder voordat je auto volledig tot stilstand komt. Het is dan ook belangrijk dat je je volle aandacht op de weg houdt als je autorijdt. Afleiding door een smartphone is levensgevaarlijk. Oud-minister van Infrastructuur en Milieu Melanie Schultz van Haegen (VVD) beloofde eind 2016 dat ze harder zou optreden tegen smartphonegebruik in het verkeer. Er gaan onder meer stemmen op om het gebruik van een mobiele telefoon tijdens het fietsen te verbieden. Uit een opiniepeiling van Smartagent Marketresponse (SAMR) blijkt dat driekwart van de ondervraagden voorstander is van een smartphoneverbod op de fiets.

Voor automobilisten is het al jaren verboden om hun smartphone te gebruiken tijdens het autorijden. Het vasthouden van een mobiele telefoon is al voldoende om op de bon te worden geslingerd. En de boete is niet mals: deze bedraagt 230 euro, exclusief 9 euro administratiekosten. De hoogte van de boete heeft alles te maken met de gevaarzetting. In het verleden hebben we vele creatieve manieren gezien waarop automobilisten deze prent proberen te vermijden. Zo hebben we rechtszaken gezien waarbij een moslima de telefoon achter haar hoofddoek had gebonden. Een ander gebruikte een elastiekje om telefoneren te combineren met autorijden. Weer een ander had een systeem bedacht waarbij de telefoons aan haar pols vastzat en ze de speaker gebruikte als ze werd gebeld. In alle gevallen oordeelde de rechtbank dat de opgelegde boete terecht was.

Als je toch wilt bellen als je achter het stuur zit, zijn er allerlei accessoires te koop. Een Bluetooth headset en een telefoonhouder zijn de populairste oplossingen. Eind 2016 werd een man uit Sneek toch op de bon geslingerd toen hij tijdens het autorijden zijn telefoon bediende terwijl deze in een dashmount was bevestigd. Hij was het niet eens met de bekeuring en stapte naar de rechter. Het Openbaar Ministerie verklaarde dat de man tijdens het autorijden bezig was met zijn telefoon. Dat deze in een telefoonhouder was geplaatst, deed er volgens de officier van justitie niet toe. De man was afgeleid en bracht daardoor de verkeersveiligheid in gevaar.

De rechtbank stelde de officier van justitie in het gelijk. In het vonnis lezen we:

“De kantonrechter is van oordeel dat betrokkene tijdens het bedienen van de telefoon, ook wanneer deze in een telefoonhouder is geplaatst, gedurende enige tijd slechts met één hand de noodzakelijke verkeershandelingen kan verrichten. Dat brengt mee dat het met de andere hand bedienen van de telefoon, waarbij niet uitgesloten is dat betrokkene bijvoorbeeld appberichten beantwoordt, dan wel de sociale media aan het volgen is, betrokkene afleidt van de verkeerssituatie, maar ook dat betrokkene fysiek te veel betrokken is bij het bedienen van zijn telefoon. Hij is daardoor minder goed in staat de benodigde verkeershandelingen te verrichten. Uit de Nota van Toelichting blijkt dat juist door deze combinatie van factoren een niet te veronachtzamen risico voor de verkeersveiligheid ontstaat en is om deze reden het verbod ingevoerd.”

De Nota van Toelichting uit februari 2002 waar de rechter het over heeft, probeert richting te geven aan deze wetsregel. Daarin staat dat de wetgever ‘het vasthouden van een mobiele telefoon’ -de definitie zoals deze in artikel 61a van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 staat vermeld- ruim moet interpreteren. Agenten moeten de verkeersveiligheid handhaven en daarbij niet zozeer kijken of een telefoon fysiek in de hand wordt vastgehouden. Er staat onder meer dat ‘tussen oor en schouder klemmen’ ook als vasthouden gerekend moet worden. De Nota bevat geen uitputtende lijst van wat hier precies onder moet worden verstaan, maar wel de instructie hier soepel mee om te gaan.

De uitspraak veroorzaakte veel commotie onder automobilisten. Zo promoot de overheid handsfree bellen achter het stuur, maar tegelijkertijd riskeer je wel een prent als je een telefoonhouder gebruikt om te bellen. Ernst Koelman van het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) -de instantie die alle beroepen tegen verkeersovertredingen afhandelt- heeft aangegeven naar het gerechtshof te stappen om meer duidelijkheid te krijgen over wat nou precies wel en niet mag achter het stuur. “Wij willen graag van de hoogste instantie een uitspraak die hopelijk ook in bredere zin duidelijkheid schept over wat wel en niet onder vasthouden valt”, zo vertelde Koelman in augustus tegenover NU.nl. We wachten nog altijd op een uitspraak van het gerechtshof.

Smartphone en autorijden

Tot slot

Zoals je ziet is er in 2017 veel veranderd voor Nederlandse smartphonegebruikers. Sommige ontwikkelingen pakken positief uit, zoals de afschaffing van roamingkosten en nieuwe compensatieregeling bij langdurige storing. Andere zaken pakken wellicht nadeliger uit voor je, zoals de inkomenstoets met BKR-registratie. Het zijn zaken waar je volgend jaar je voordeel mee kunt doen, of waar je goed op moet letten. Welke maatregel heeft voor jou de grootste impact?

Bekijk het laatste nieuws in de categorie Algemeen:
Anton Mous
Over de auteur: Anton Mous

Schrijver in hart en nieren. Na de studie politicologie en parlementaire geschiedenis volledig gericht op webredactie en online journalistiek. Schrijft over alles wat met smartphones te maken heeft, en heeft een aardige collectie merkwaardige telefoons uit de oude doos.

Neem gerust contact op:      0318 - 30 97 26

Meepraten? Geef hieronder je reactie

Op zoek naar een nieuwe telefoon? Wij helpen je graag op weg
nieuwste smartphones
Nieuwste smartphones
populairste smartphones
Populairste smartphones
beste smartphones
Beste smartphones